Wat jij vriendelijk bedoelt, en wat je hond ervan begrijpt

De hond stamt af van de wolf en is van nature gericht op de lichaamstaal van soortgenoten, en ook op die van de mens. Honden communiceren vooral met hun lichaam, niet met woorden. Door training herkennen ze commando's als zit, blijf of eten, maar onze taal begrijpen ze niet zoals wij dat doen.

Daar gaat het vaak mis. Veel baasjes zeggen "blijf", terwijl ze voorover buigen en een hand uitsteken. Voor ons een duidelijke opdracht. Voor een hond ziet dat eruit als een uitnodiging om te komen. Wordt het baasje vervolgens boos, dan snapt de hond er niets meer van.

Een simpele test

Probeer eens een dag lang niet te praten tegen je hond en communiceer alleen met je lichaam. Gebruik kleine gebaren en let op hoe hij reageert. Je zult versteld staan hoe goed hij je begrijpt, misschien zelfs beter dan wanneer je wel praat.

Mensen tonen liefde met knuffels, kussen en een arm om iemands schouder. Logisch dat we dat ook bij onze honden doen. Alleen: de meeste honden houden helemaal niet van knuffelen.

In de hondenwereld is elkaar ompoten geen teken van genegenheid, maar een manier om controle uit te oefenen. Sla jij je arm om je hond heen, dan kan hij dat ervaren als een beperking van zijn vrijheid. Veel honden accepteren het morrend, gewoon omdat ze lief en geduldig zijn. Dat betekent niet dat ze het fijn vinden.

Veel bijtincidenten bij kinderen gebeuren doordat een kind een hond enthousiast om de nek hangt, zonder de signalen te herkennen dat de hond zich ongemakkelijk voelt.

Zo zie je dat je hond het niet prettig vindt

• Oren naar achteren
• Gesloten mond, of lippen likken
• Oogcontact vermijden
• Een terugtrekkende beweging

Stel je voor: je loopt op straat en iemand steekt zijn hand uit om je een paar bemoedigende klopjes op je hoofd te geven. Niet echt prettig. Grote kans dat je je hoofd wegdraait.

Voor honden werkt het net zo. Ze accepteren het uit vertrouwen, niet uit plezier.

Zo merk je dat hij het niet waardeert

• Hij trekt zijn hoofd weg
• Hij knippert snel met zijn ogen, of likt zijn lippen

Wil je hem belonen, geef dan een zachte aai op zijn onderrug, bij de staartaanzet. De meeste honden ontspannen daar meteen van.

Voor mensen is oogcontact krachtig. Het kan liefde en vertrouwen uitstralen. Maar stel je voor dat een vreemde je op straat strak aankijkt zonder te knipperen. Dat voelt ongemakkelijk, misschien zelfs bedreigend.

Voor honden werkt dit net zo, maar intenser. Honden lezen menselijke gezichtsuitdrukkingen niet zoals wij. Wij zien een glimlach en weten dat het goed bedoeld is.

Hoe een hond op direct oogcontact reageert

• Hij ontwijkt je blik, een teken van ongemak
• Hij kwispelt voorzichtig: onzeker, maar hij probeert vriendelijk te blijven
• Hij verstijft of gaat blaffen, een waarschuwing dat hij zich bedreigd voelt

Zo begroet je een vreemde hond

• Draai je lichaam iets schuin in plaats van recht op hem af te lopen
• Kijk hem niet strak aan; kijk zachtjes opzij of knipper ontspannen
• Praat kalm en vriendelijk, zodat hij weet dat je geen bedreiging bent
• Laat hem eerst snuffelen, dat is voor honden de manier om kennis te maken

Sommige honden komen daarna naar je toe, andere houden liever afstand. Dat is allebei prima. Door hun signalen te respecteren verloopt een ontmoeting ontspannen.

Honden gedijen bij duidelijke regels en structuur. Net als kinderen hebben ze grenzen nodig om zich veilig te voelen. Mag alles zomaar, dan ontstaat verwarring, en verwarring leidt tot ongewenst gedrag.

Veel baasjes zijn onbewust inconsequent:

• Vandaag mag hij op de bank, morgen niet, omdat hij nat en modderig is
• Springen mag als je sportkleding draagt, maar niet als je een pak aanhebt
• Trekken aan de lijn mag als je haast hebt, maar niet tijdens een rustige wandeling

Voor een hond is dat onmogelijk te volgen. Hij kan geen onderscheid maken tussen een nette outfit en een joggingbroek. Hij leert alleen dat iets soms mag en soms niet.

Honden zijn net mensen. Sommige zijn sociaal en speels, andere houden liever afstand. Net zoals jij niet met iedereen bevriend hoeft te zijn, geldt dat ook voor je hond. Toch dwingen baasjes hun hond vaak tot contact.

• Je gaat op bezoek bij familie met een hond en verwacht dat ze meteen vriendjes worden
• Je bent op de uitlaatplek en vindt dat je hond moet spelen, terwijl hij zich liever afzijdig houdt
• Een vreemde wil je hond aaien terwijl je hond duidelijk laat zien daar geen behoefte aan te hebben

Forceren werkt averechts. Het kan zorgen voor angst, stress of zelfs agressie.

In onze drukke wereld moet alles snel. Even een blokje om, de hond zijn behoefte laten doen, en weer achter de computer. Maar hoe belangrijk het ook is dat je hond netjes aan de lijn loopt, minstens zo belangrijk is de tijd om te ontdekken.

Voor ons is een wandeling beweging, voor een hond is het veel meer. Elk grassprietje, elke lantaarnpaal en elk zandpad vertelt een verhaal. Door te snuffelen ontdekt hij wie er langs is geweest, hoe oud die geur is en hoe die andere hond zich voelde. Dat is geen tijdverspilling, zo begrijpt een hond de wereld.

Maak van een wandeling een avontuur

• Ga geurwandelingen doen: wijk af van de vaste route en laat hem in zijn eigen tempo snuffelen
• Wissel je routes af, zodat hij steeds nieuwe indrukken opdoet
• Maak het verschil zichtbaar: draag een andere jas of neem een rugzakje mee bij de lange wandelingen, dan leert hij het verschil tussen even eruit en op ontdekking

Veel baasjes houden de lijn automatisch strak om te voorkomen dat hun hond springt of trekt. Maar voor je hond betekent een strakke lijn maar een ding: er is iets om gespannen over te zijn.

• Hij voelt de spanning en wordt zelf alerter
• Hij gaat trekken, blaffen of hijgen van ongemak
• Hij krijgt minder ruimte om zijn omgeving rustig te verkennen

Zo leer je ontspannen wandelen

• Begin in een rustige omgeving, zonder veel prikkels
• Beloon hem als hij naast je loopt zonder spanning op de lijn
• Houd de lijn kort maar ontspannen: niet strak, maar ook niet zo lang dat hij alle kanten op kan
• Sta stil als hij trekt, en loop pas verder zodra hij ontspant

Is je hond onrustig zonder duidelijke reden? Grote kans dat hij jouw stress overneemt. Honden zijn emotiespiegels: ze voelen haarfijn aan hoe jij je voelt en reageren daarop.

Ben jij gestrest, gehaast of gefrustreerd, dan zit dat in je houding, je stem en je bewegingen. Je hond leest die signalen en kan ze niet negeren. Dat kan zich uiten in meer blaffen of piepen zonder aanleiding, onrustig gedrag, of nerveus reageren op prikkels.

Zie je het gedrag van je hond veranderen, vraag jezelf dan af hoe jij je de laatste tijd voelt.

Ken je dat gevoel van verveling? Een saaie vergadering waarin de minuten voorbijkruipen. Voor je hond werkt dat net zo.

Na een dag wachten tot je thuiskomt zit hij vol energie. En dan? Jij gaat koken, eten, en op de bank tv kijken.

Houd hem mentaal en lichamelijk bezig

• Maak tijd voor een echte wandeling, niet alleen een rondje om
• Speel samen: gooi een bal, doe trekspelletjes, of speel verstoppertje met zijn speeltje
• Laat hem snuffelen; zoekspelletjes houden zijn neus en zijn hoofd actief
• Doe een korte trainingssessie, want een nieuw kunstje leren is een flinke mentale uitdaging

Niemand vindt het leuk om geplaagd te worden. Toch denken sommige mensen dat honden dat wel leuk vinden.

• Terugblaffen naar een hond die al gespannen is
• Wild zwaaien naar een blaffende hond achter een raam of hek
• Aan een staart trekken, of een hond voor de lol laten schrikken

Wat voor ons een spelletje lijkt, kan bij een hond stress, onzekerheid of angst veroorzaken. En voelt een hond zich echt ongemakkelijk, dan kan hij happen of bijten. Niet omdat hij agressief is, maar omdat hij zich verdedigt.